Τόσος χρόνος έχει περάσει από το πρωινό της 27ης Σεπτεμβρίου 2021, όταν ο σεισμός χτύπησε με σφοδρότητα το Αρκαλοχώρι και τη Μινώα Πεδιάδα.
Πέντε χρόνια μετά, όμως, η λέξη «κανονικότητα» μοιάζει περισσότερο με υπόσχεση παρά με πραγματικότητα.
Γιατί στο Αρκαλοχώρι ο χρόνος φαίνεται να έχει σταματήσει.
Σπίτια παραμένουν πληγωμένα. Κτίρια εξακολουθούν να περιμένουν αποκατάσταση. Επικίνδυνες κατασκευές δεν έχουν ακόμη απομακρυνθεί. Οικογένειες συνεχίζουν να ζουν σε οικίσκους. Μαθητές εξακολουθούν να κάνουν μάθημα σε προκατασκευασμένες αίθουσες.
Και πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας άνθρωπος που περιμένει.
ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΓΙΑ 600 ΑΔΕΙΕΣ
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά.
Μετά τον σεισμό ελέγχθηκαν περίπου 8.500 κτίρια. Περίπου 3.500 χαρακτηρίστηκαν «κίτρινα», ενώ περίπου 750 «κόκκινα».
Από τις περίπου 3.500 αιτήσεις για άδειες επισκευής των «κίτρινων» κτιρίων, έχουν εκδοθεί περίπου 600 άδειες.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο σκληρό στοιχείο της υπόθεσης.
Ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου έχει επισημάνει ότι, με τον σημερινό ρυθμό έκδοσης περίπου 150 αδειών τον χρόνο, η ολοκλήρωση της διαδικασίας για τα υπόλοιπα κτίρια μπορεί να απαιτήσει πάνω από δύο ακόμη δεκαετίες.
Δηλαδή, ένας σεισμόπληκτος που περιμένει σήμερα να επισκευάσει το σπίτι του δεν περιμένει απλώς «λίγο ακόμη».
Με αυτούς τους ρυθμούς, κινδυνεύει να περιμένει για χρόνια.
ΤΑ ΚΟΝΤΕΪΝΕΡ ΕΓΙΝΑΝ… ΣΠΙΤΙΑ
Το προσωρινό έγινε μόνιμο.
Περίπου 130 οικογένειες εξακολουθούν να ζουν σε προσωρινούς οικίσκους, πέντε χρόνια μετά την καταστροφή.
Και αυτό ίσως είναι η πιο σκληρή εικόνα της σημερινής πραγματικότητας.
Οι οικίσκοι που στήθηκαν ως λύση έκτακτης ανάγκης εξακολουθούν να αποτελούν κατοικία για ανθρώπους που έχασαν τα σπίτια τους.
Για έναν μήνα μπορεί να είναι λύση.
Για έναν χρόνο είναι δοκιμασία.
Για πέντε χρόνια είναι μια ολόκληρη ζωή σε αναμονή.
400 ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΚΤΙΡΙΑ ΑΚΟΜΗ ΕΚΕΙ
Και σαν να μην έφτανε αυτό, περίπου 400 επικίνδυνα κτίρια εκτιμάται ότι εξακολουθούν να παραμένουν χωρίς να έχουν κατεδαφιστεί, ενώ σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία λιγότερα από τα μισά «κόκκινα» κτίρια έχουν κατεδαφιστεί.
Πέντε χρόνια μετά.
Όχι πέντε μήνες.
Όχι πέντε εβδομάδες.
Πέντε χρόνια.
Και το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πότε θα επισκευαστούν τα σπίτια.
Είναι πότε θα απομακρυνθούν όλα όσα εξακολουθούν να αποτελούν πληγή στην εικόνα και την καθημερινότητα της περιοχής.
ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΚΟΝΤΕΪΝΕΡ – ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ
Το Αρκαλοχώρι δεν έχασε μόνο σπίτια.
Έχασε σχολεία, επιχειρήσεις, υποδομές και ένα κομμάτι της καθημερινότητάς του.
Μαθητές εξακολουθούν να κάνουν μάθημα σε προκατασκευασμένες αίθουσες, ενώ οι επιπτώσεις του σεισμού παραμένουν ορατές και στις δημόσιες υποδομές.
Και εδώ γεννιέται ένα απλό ερώτημα:
Πόσο μπορεί να θεωρείται «προσωρινό» κάτι που διαρκεί πέντε χρόνια;
Η ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ ΤΡΩΕΙ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ
Οι τοπικοί φορείς αποδίδουν σημαντικό μέρος των καθυστερήσεων στη γραφειοκρατία, στην υποστελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών αλλά και σε ιδιοκτησιακές, πολεοδομικές και κτηματολογικές εκκρεμότητες.
Από την πλευρά της, η πολιτεία έχει αναφέρει ότι έχουν γίνει βήματα και έχουν προωθηθεί διαδικασίες για την κρατική αρωγή και την αποκατάσταση.
Όμως για τον άνθρωπο που βρίσκεται μέσα σε έναν οικίσκο, η συζήτηση για τον φάκελο, την υπηρεσία και τη διαδικασία έχει μικρότερη σημασία.
Θέλει να ξέρει πότε θα επιστρέψει σπίτι του.
Γιατί ο χρόνος της διοίκησης δεν είναι ο ίδιος με τον χρόνο μιας οικογένειας.
Για την υπηρεσία μπορεί να είναι ένας φάκελος.
Για τον σεισμόπληκτο είναι το σπίτι του.
ΤΟ ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙ ΔΕΝ ΖΗΤΑ ΑΛΛΕΣ ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ
Πέντε χρόνια μετά, οι κάτοικοι έχουν ακούσει πολλά.
Έχουν ακούσει για χρηματοδοτήσεις.
Έχουν ακούσει για αποκατάσταση.
Έχουν ακούσει για επιτάχυνση.
Έχουν ακούσει για νέες διαδικασίες.
Έχουν ακούσει για λύσεις.
Αυτό που θέλουν πλέον είναι να δουν τις λύσεις να εφαρμόζονται.
Γιατί η πραγματική αποκατάσταση δεν μετριέται σε ανακοινώσεις.
Μετριέται σε σπίτια που ξανακατοικούνται.
Σε σχολεία που ξανανοίγουν.
Σε επιχειρήσεις που ξαναλειτουργούν.
Σε επικίνδυνα κτίρια που κατεδαφίζονται.
Σε οικογένειες που αφήνουν πίσω τους τους οικίσκους.
ΤΟ ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙ ΕΧΕΙ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΤΟΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ
Ο σεισμός ήταν φυσική καταστροφή.
Η αποκατάσταση, όμως, είναι υπόθεση πολιτείας, διοίκησης και οργανωμένου σχεδιασμού.
Και πέντε χρόνια μετά, το ερώτημα παραμένει:
Γιατί μια ολόκληρη περιοχή πρέπει ακόμη να περιμένει;
Το Αρκαλοχώρι δεν μπορεί να παραμένει για πάντα ένα μνημείο της καταστροφής του 2021.
Δεν μπορεί οι οικίσκοι να αποτελούν «κανονικότητα».
Δεν μπορεί τα ερειπωμένα κτίρια να αποτελούν μέρος του τοπίου.
Δεν μπορεί οι οικογένειες να ζουν με ημερομηνία επιστροφής που συνεχώς μετατίθεται.
Πέντε χρόνια είναι πολλά.
Πάρα πολλά για να συνεχίζει ένας άνθρωπος να περιμένει το αυτονόητο:
Να γυρίσει στο σπίτι του.
Και όσο αυτό δεν συμβαίνει, το Αρκαλοχώρι θα θυμίζει μια σκληρή πραγματικότητα:
Ο σεισμός τελείωσε σε λίγα δευτερόλεπτα. Η αποκατάσταση, όμως, ακόμη δεν έχει τελειώσει.
