Λεπτομέρειες

Δημοσιεύθηκε : 10 Δεκεμβρίου 2020

• Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ θα εξετάσει την επιβολή μέτρων κατά της Αγκυρας. Ολο και περισσότερα κράτη-μέλη εκφράζονται υπέρ. Παραμένει αβέβαιο πώς θα συμπεριφερθεί η Γερμανία. Συνέντευξη με τον Γκύντερ Ζόιφερτ.

Οι σχέσεις με την Τουρκία

Στη Σύνοδο Κορυφής που ξεκινά σήμερα Πέμπτη στις Βρυξέλλες οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα συζητήσουν τις σχέσεις με την Τουρκία.

Στην ατζέντα συμπεριλαμβάνεται η επιβολή κυρώσεων. Ο σημαντικότερος λόγος είναι η τουρκική στάση απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο. Παρά τις ευρωπαϊκές εκκλήσεις, η Τουρκία συνεχίζει τις έρευνές της για αποθέματα φυσικού αερίου και πετρελαίου στις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ) που διεκδικούν τα δύο κράτη μέλη της ΕΕ.

Τον Σεπτέμβριο, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ενωσης είχαν ήδη συμφωνήσει σε κατάλογο κυρώσεων. Εναπόκειται τώρα στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων να εφαρμόσουν αυτά τα μέτρα – ή όχι.

Συνέντευξη

Στις πτυχές του ζητήματος αναφέρεται σε συνέντευξη στην DW o επικεφαλής του Κέντρου Εφαρμοσμένων Τουρκικών Σπουδών στο Βερολίνο Γκύντερ Ζόιφερτ.

Deutsche Welle: Επανειλημμένα έχουν αναβληθεί σε Συνόδους Κορυφής της ΕΕ αποφάσεις για κυρώσεις κατά της Τουρκίας. Τι περιμένετε αυτήν τη φορά;

Κυρώσεις θα ανάγκαζαν την Τουρκία να χαμηλώσει τους τόνους υποστηρίζει ο Γκύντερ Ζόιφερτ

Γκύντερ Ζόιφερτ: Σε ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ, που είχαν προηγουμένως θετική εικόνα για την Τουρκία, επικρατεί τώρα μια αρκετά αρνητική αντίληψη – και λόγω της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Για παράδειγμα στην Ισπανία, την Ιταλία και την Πολωνία. Ταυτόχρονα, ωστόσο, φοβούνται, ειδικά η Ισπανία και η Ιταλία, ότι πιθανές κυρώσεις θα μπορούσαν να βλάψουν την τουρκική οικονομία και συνεπώς να έρθουν σε αντίθεση με τα οικονομικά τους συμφέροντα.

Στη σύσκεψή τους τη Δευτέρα, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ συζήτησαν το θέμα Τουρκία. Μετά τη συνάντηση, ο Υπατος Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ δήλωσε ότι επικράτησε ομοφωνία πως η συμπεριφορά της Τουρκίας δεν έχει αλλάξει ριζικά. Λογική συνέπεια αυτής της εκτίμησης θα πρέπει να είναι κυρώσεις.

Σωστά. Η Τουρκία δεν εκπληρώνει καμία από τις προϋποθέσεις που διατύπωσε η ΕΕ στη Σύνοδο Κορυφής την 1η Οκτωβρίου, προκειμένου να ξεκινήσει θετική ατζέντα των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας. Η Αγκυρα παραβίασε και πάλι την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας και προκάλεσε επίσης νέα σημεία διαμάχης. Στην Κύπρο, για παράδειγμα, η Τουρκία κηρύσσει ξαφνικά την ελληνοκυπριακή παράκτια πόλη Βαρώσια ως μέρος της «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» η οποία αναγνωρίζεται μόνο από αυτή. Επίσης, η τουρκική κυβέρνηση έχει εγκαταλείψει το διεθνώς αναγνωρισμένο πλαίσιο για την επίλυση του Κυπριακού, δηλαδή τη δημιουργία κοινού κράτους, και προωθεί τώρα την αναγνώριση της «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου». Κατ’ αυτόν τον τρόπο η Αγκυρα κλιμάκωσε περαιτέρω την ένταση στην Αν. Μεσόγειο.

Αποφασιστική αντίδραση

Εκτός αυτού, η Τουρκία ενεργοποίησε εντός του διαστήματος που έθεσε η ΕΕ για αποκλιμάκωση της έντασης, το ρωσικό σύστημα πυραυλικής άμυνας S-400. Αυτό δεν είναι καθόλου προς το συμφέρον της ΕΕ. Στη δε διαμάχη με τον γάλλο πρόεδρο Μακρόν, κατηγόρησε σε τελική ανάλυση όλες τις ευρωπαϊκές χώρες που έχουν μουσουλμανική μετανάστευση για ισλαμοφοβία και ρατσιστική μεταχείριση των Μουσουλμάνων. Επομένως, αν συγκρίνουμε την απόφαση που πήρε η ΕΕ με τη συμπεριφορά που επέδειξε η Τουρκία, θα πρέπει να υπάρξει αποφασιστική αντίδραση κατά της Αγκυρας. Ωστόσο, κατά πόσο αυτό θα συμβεί, είναι ένα άλλο ερώτημα.

Συλλογική αμηχανία (Ιανουάριος 2020, Βερολίνο)

Μέχρι στιγμής η γερμανική κυβέρνηση έχει αποτρέψει την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία. Σημαντικό για τη Γερμανία είναι το ζήτημα των προσφύγων, πτυχές της ασφάλειας, η παραμονή της Αγκυρας στο σύστημα της δυτικής συμμαχίας και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Θα μπορέσει η καγκελάριος να διατηρήσει αυτήν τη θέση στη Σύνοδο Κορυφής;

Τουλάχιστον θα της είναι πιο δύσκολο. Το μέτωπο των χωρών που έχουν χάσει την υπομονή τους με την Τουρκία έχει μεγαλώσει. Μαζί με την Ελλάδα υποστηρίζουν αυστηρότερη αντιμετώπιση της Τουρκίας η Γαλλία, η Αυστρία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, τα κράτη της Βαλτικής όπως και η Ιρλανδία. Αλλά και στη γερμανική διπλωματία επικρατεί δυσαρέσκεια με την Τουρκία. Με τη διαμεσολάβηση που ανέλαβε και τον ρόλο της ως τροχοπέδης στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής σε ό,τι αφορά τις κυρώσεις, η Γερμανία έχει ρισκάρει αρκετά. Η Τουρκία, ωστόσο, δεν έκανε ούτε ένα βήμα προς την κα Μέρκελ.

Η διάσταση απόψεων

Μπορούν οι κυρώσεις να αναγκάσουν την τουρκική κυβέρνηση να αλλάξει συμπεριφορά στην εξωτερική της πολιτική;

Φυσικά θα μπορούσε μια αποφασιστική δράση της Ευρωπαϊκής Ενωσης να μετριάσει την τουρκική πολιτική. Η Τουρκία γνωρίζει πόσο εξαρτάται από την ΕΕ. Αλλά είναι πεπεισμένη για την ευρωπαϊκή διάσταση απόψεων.

Η Αθήνα και η Λευκωσία διευκόλυναν με τη στάση τους την αποκλιμάκωση της έντασης με την Τουρκία;

Η Αθήνα αρχικά επωφελήθηκε πολύ από το γεγονός ότι η ΕΕ εξέφρασε στις δηλώσεις της την πλήρη αλληλεγγύη προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η ΕΕ υποστήριξε σιωπηρά την ελληνική θεώρηση ότι τα νησιά μπορούν να δημιουργήσουν τη δική τους ΑΟΖ όπως και η ηπειρωτική χώρα. Ωστόσο, όταν κλιμακώθηκε η ένταση, η Ελλάδα πολύ νωρίς δήλωσε πρόθυμη να μπει σε διαπραγμάτευση για τα θαλάσσια σύνορα και, σε τελική ανάλυση, να αναγνωρίσει απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου στη Χάγη. Η Τουρκία αντίθετα αναδείκνυε όλο και νέα ζητήματα: το καθεστώς των ελληνικών νησιών και βραχονησίδων στο Αιγαίο, τη στρατιωτικοποίηση νησιών – αν και αυτό συμβαίνει εδώ και δεκαετίες. Ετσι, η Αγκυρα έδεσε έναν Γόρδιο Δεσμό που είναι σχεδόν αδύνατο να λυθεί ξανά. Η δε Κυπριακή Δημοκρατία έχει προτείνει στην Τουρκία είτε έμμεσες είτε ανεπίσημες συνομιλίες. Η Τουρκία δεν απάντησε σε αυτό. Φυσικά, και η Αθήνα και η Λευκωσία προβάλλουν μέγιστες απαιτήσεις, αλλά είναι όμως πρόθυμες για αποκλιμάκωση.

Τα αποθέματα

Μέχρι στιγμής, οι Ελληνες και οι Κύπριοι δεν έχουν βρει τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ειδικοί αμφιβάλλουν αν η εξόρυξή τους στην ΑΟΖ της Κύπρου και η εξαγωγή στην Ευρώπη είναι οικονομικά ωφέλιμη. Γιατί η Τουρκία εξακολουθεί παρ΄ όλα αυτά να διακινδυνεύει την επιδείνωση των σχέσεων με την ΕΕ, στέλνοντας τα ερευνητικά της σκάφη στην ΑΟΖ των δύο κρατών-μελών της ΕΕ;

Ενδεχομένως ο κυβέρνηση Τζο Μπάιντεν να επανέλθει στο ζήτημα της ενεργοποίσης του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400 από την Τουρκία

Πράγματι, οι ειδικοί δεν θεωρούν ότι υπάρχουν μεγάλα αποθέματα στις θαλάσσιες ζώνες που είναι αμφιλεγόμενες ανάμεσα στην Τουρκία και την Ελλάδα, όπως και την Κύπρο. Οι πολλά υποσχόμενες ζώνες είναι αυτές που διεκδικούν το Ισραήλ και η Αίγυπτος και οι οποίες δεν είναι αμφιλεγόμενες. Υπάρχει λοιπόν κάθε λόγος να υποθέσουμε ότι οι ενεργειακές ανάγκες της Τουρκίας δεν είναι ο καθοριστικός παράγοντας για την επιθετική της συμπεριφορά στην Αν. Μεσόγειο. Το ζητούμενο είναι μάλλον ότι η Τουρκία εδραιώνεται ως η μελλοντική περιφερειακή δύναμη που ελέγχει για δικό της όφελος τις εμπορικές, ενεργειακές και μεταναστευτικές ροές στην Α. Μεσόγειο. Επίσης, η Αγκυρα θέλει να εξασφαλίσει την πρόσβαση στις αγορές της Β. Αφρικής και άλλων αφρικανικών χωρών, όπου βλέπει τον εαυτό της σε ανταγωνισμό με ευρωπαϊκές δυνάμεις, ιδίως τη Γαλλία.

Τουρκία και Μπάιντεν

Ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε λίγη προσοχή στη συμπεριφορά της Τουρκίας στην Αν. Μεσόγειο. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, ο Τζο Μπάιντεν δεν σκοπεύει να αποδεχτεί τα πράγματα ως έχουν. Κατά πόσο είναι αποφασισμένη η τουρκική κυβέρνηση να ρισκάρει την επιδείνωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ;

Είναι χαρακτηριστικό ότι η Αγκυρα ενεργοποίησε το σύστημα S-400 τις τελευταίες εβδομάδες της διακυβέρνησης Τραμπ με την ελπίδα ότι δεν θα ακολουθήσουν κυρώσεις. Η Τουρκία γνωρίζει ότι ο Τζο Μπάιντεν θα συμπεριφέρεται με διαφορετικό τρόπο. Μελλοντικά, οι τηλεφωνικές κλήσεις του Ερντογάν στον Λευκό Οίκο δεν θα προωθούνται τόσο εύκολα στον πρόεδρο. Τις σχέσεις των δύο χωρών θα διαχειρίζεται μάλλον η επίσημη διπλωματία. Ο Ερντογάν γνωρίζει επίσης ότι ο Τζο Μπάιντεν θα δίνει μεγαλύτερη προσοχή σε θέματα που άπτονται του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παράλληλα, όμως, ο Μπάιντεν θα επιδιώξει να περιορίσει τη ρωσική επιρροή στην περιοχή. Σε αυτήν την προσπάθεια η Τουρκία θα μπορούσε να του είναι χρήσιμη. Για αυτό οι σχέσεις των ΗΠΑ με την Τουρκία μάλλον δεν θα επιδεινωθούν ουσιαστικά, αλλά θα επέλθει μια αλλαγή στο στυλ. Η Αγκυρα θα προσπαθήσει να παρουσιαστεί ως δύναμη που είναι απαραίτητη για τις ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τη Ρωσία. Το ζητούμενο είναι, πώς θα ανταποκριθεί ο Μπάιντεν.

Ο Γκύντερ Ζόιφερτ είναι επικεφαλής του Κέντρου Εφαρμοσμένων Τουρκικών Σπουδών (CATS) στο Ιδρυμα Επιστήμη και Πολιτική του Βερολίνου. Στο παρελθόν ήταν ανταποκριτής γερμανικών ΜΜΕ στην Τουρκία και έχει διδάξει σε πανεπιστήμια στην Κωνσταντινούπολη, τη Λευκωσία και τη Λοζάνη. Η έρευνά του επικεντρώνεται σε θέματα που αφορούν την Τουρκία, την Κύπρο, τη μετανάστευση, την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ, το πολιτικό Ισλάμ.

Πηγή: Deutche Welle-in.gr

Λεπτομέρειες

Δημοσιεύθηκε : 07 Δεκεμβρίου 2020

• Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συζητήσουν σήμερα το κατά πόσον θεωρούν επιβεβλημένο να υπάρξουν κυρώσεις σε βάρος της Τουρκίας εξαιτίας των ενεργειών της στην ανατολική Μεσόγειο, προτού οι ηγέτες των 27 χωρών μελών της να αποφασίσουν, αργότερα μέσα στην εβδομάδα, εάν θα κάνουν πράξη την απειλή τους να προχωρήσουν στη λήψη τιμωρητικών μέτρων.

Οι ΥΠΕΞ δεν θα πάρουν αποφάσεις στο σημερινό συμβούλιό τους, θα τις αφήσουν στη Σύνοδο Κορυφής. Τον Οκτώβριο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προειδοποίησε την Τουρκία να σταματήσει τις έρευνες στα νερά της ανατολικής Μεσογείου, διαμηνύοντας ότι θα αντιμετώπιζε συνέπειες σε διαφορετική περίπτωση.

Η κίνηση της Τουρκίας στα τέλη Νοεμβρίου να ελλιμενίσει σκάφος σεισμικής έρευνας αποκλιμάκωσε κατά τι την ένταση, όμως αξιωματούχοι και διπλωμάτες της ΕΕ λένε ότι η στάση της Άγκυρας ευρύτερα, σε διάφορα ζητήματα - ως προς τις κρίσεις στη Λιβύη, στη Συρία, στο Ιράκ, ως προς τον κυβερνητικό αυταρχισμό στο εσωτερικό - έχουν σκληρύνει τις ευρωπαϊκές θέσεις.

«Εξ όσων γνωρίζω, καμία κυβέρνηση της ΕΕ δεν αμφισβητεί την άποψη ότι η κατάσταση είναι σήμερα χειρότερη απ’ ό,τι ήταν τον Οκτώβριο και άρα οι ηγέτες πρέπει να εξετάσουν ποιες θα είναι οι συνέπειες», ανέφερε ευρωπαίος αξιωματούχος. «Ζητήσαμε αλλαγή και δεν ήρθε», εξήγησε.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφει τη συνέχιση των ερευνητικών δραστηριοτήτων τουρκικών πλοίων στα ύδατα της ανατολικής Μεσογείου, που η Αθήνα τονίζει ότι καθιστούν αδύνατη την έναρξη επίσημων συνομιλιών με την Άγκυρα για τις διαφωνίες των δύο πλευρών.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ αξίωσε την περασμένη εβδομάδα η Τουρκία να πάψει να «παίζει παιγνίδια», προσφέροντας παραχωρήσεις μόνο για να τις πάρει πίσω.

Η χώρα που κρατάει το κλειδί ως προς την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία είναι η Γερμανία, η οποία ασκεί την εναλλασσόμενη προεδρία της ΕΕ το τρέχον εξάμηνο. Το Βερολίνο ήλπιζε ότι θα μεσολαβούσε μεταξύ της Αθήνας και της Άγκυρας, αλλά οργίστηκε όταν η Τουρκία ξανάρχισε την εξερεύνηση για κοιτάσματα αερίου στα ανοικτά της Κύπρου τον Οκτώβριο, έπειτα από σύντομη παύση.

«Το ότι εστάλη το πλοίο (Oruç Reis) ξανά στη θάλασσα αμέσως μετά τη σύνοδο (κορυφής του Οκτωβρίου) δεν το πήραν πολύ καλά τα κράτη μέλη που κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες (...). Η υπομονή της Γερμανίας έχει όρια», επισήμανε ευρωπαίος διπλωμάτης ενήμερος για την προετοιμασία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Η Γαλλία και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιχειρηματολογούν ότι είναι ώρα να τιμωρηθεί η Τουρκία, μέλος του NATO και στη θεωρία κράτος υποψήφιο προς ένταξη στην ΕΕ, που οι Βρυξέλλες θεωρούν πως χρησιμοποιεί τη διένεξη όσον αφορά τα κοιτάσματα αερίου για εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες.

Η κυβέρνηση της Τουρκίας απορρίπτει τη σεναριολογία περί επιβολής κυρώσεων από την ΕΕ, τονίζοντας πως η κίνηση αυτή δεν θα ήταν εποικοδομητική.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε να επιβληθούν κυρώσεις την 26η Νοεμβρίου. Η επιστροφή του Ορούτς Ρέις στο λιμάνι και η πρόσκληση του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στους Ευρωπαίους για διάλογο μπορεί ωστόσο να θεωρηθεί πως δίνουν στην ΕΕ λόγους να μην προχωρήσει, προς το παρόν.

«Οι κυρώσεις είναι στο τραπέζι» αλλά η επιβολή τους «δεν είναι αυτόματη», εξήγησε ο ευρωπαίος διπλωμάτης.